SAÇIN YAPISI:

Kılın yapısı ırklar arasında küçük farklar olmasına karşın tüm insanlarda benzerdir.Küçük farklar daha çok kılın yüzeyini oluşturan tabakanın pürüzlü yapısındaki değişikliklerden kaynaklanmaktadır.Gözle algılanamayan bu fark mikroskobik düzeyde çok belirgindir.

RESİM  AVRUPALI KILI                 RESİM ASYALI KILI

Saç follikül dediğimiz kök kısmında oluşarak cilt dışına çıkar ve katagen dönemine kadar uzamaya devam eder. Saç follikülü içinde kıl kökü,atar damarı ve toplar damarı olan çok sayıda hücreden oluşmuş torba şeklinde bir yapıdır.Follikülde saç yapıcı hücreler ve saça rengini veren melanin salgılayan hücreler vardır.Follikül dış kısmında bir adet yağ bezi,bir adet ter bezi ve soğukta kılın dikleşmesini sağlayan birde küçük kas vardır.

RESİM KIL KÖKÜNÜN ÇEVRESEL YAPILARI VE KESİTLERİ

-Yağ bezi:Kıl kökünün dış kısmındadır ömür boyu yağ salgılar.Salgıladığı bu yağ kılı ve civarındaki deriyi toz,kir,sıcak,soğuk,rüzgar ve güneş gibi dış etkilerden korur.Kılın ve derinin elastikiyetini ve kayganlığını  artırarak küçük darbelerle kırılmasını ve çizilmesini engeller.

-Ter bezi:Kılın dibine ter salgısı yapar kıl üzerinde biriken toz ve kiri azaltır ayrıca diğer vücut bölgelerindeki ter bezleri gibi deriyi soğutarak vücut ısısını düşürmeye yardım eder.

-Sinirler:Kılın köküne olan travmada acı vererek uyarıda bulunur.

-Damarlar:Atar damarlar oksijen ve besin getirir,toplar damar kirli kanı geri taşır.

-Dikleştirici kas:Soğukta kasılarak kılı dikleştirir böylece soğuğa karşı izolasyon artar.

-Kaynak(matrix):Kılı oluşturan hücrelerin bulunduğu alandır ve kıl buradan tırnak gibi yapılarak dışarı doğru itilir cımbızla çekildiğinde bu kısım ciltte kaldığı için tekrar çıkar ve saç ekiminde mutlaka nakledilmesi gereken kısımdır.

-Renk verici hücreler(melanosit):Melanin pigmenti yaparak kıla rengini verir.Zamanla saçların ağarması buradaki hücrelerin ölümü sonucu azalması ve bitmesi sonucu ortaya çıkar.

-Sağlam dış kılıf:Dış etkilere karşı kılı korur daha sert bir yapıdır,yıprandığında saç kalitesi düşer,saç telinin ucunda çatallanma olur.

-Elastiki kılıflar Kıla elastikiyet verir ve çekmeye karşı direnç gösterir,iç ve dış olmak üzere 2 tabaka halindedir dış kılıf zedelendiğinde esas kıl kökündeki ince lifcikler ortaya çıkar.

-Esas kıl kökü(hair):Kılın ana yapısıdır,elastik liflerle sarılmış halde 20-30 adet makrofiber denilen lifçiklerden oluşur her bir makrofiber 5-7 adet mikro fiberden oluşur.Yani bir kıl gözle görülmeyecek kadar ince 200 civarında lifçikten oluşur.

RESİM  KILIN AYRINTILI KESİTSEL GÖRÜNTÜSÜ

SAÇIN YAŞAM DÖNGÜSÜ:

Yenidoğan da saçlar vellüs kıl denilen tüy şeklindedir ve tamamı dökülerek yerini terminal kıl dediğimiz kalıcı kıllara bırakır.

Terminal kıllar vücudun bölgelerine göre uzama hızı,değişme sıklığı,en fazla uzama miktarı ve kıl çapı açısından farklılıklar gösterir.

Saçlar vellüs kılların yerini terminal kıla bırakmasından sonra sürekli değişim halindedir.En basit örnekle izah etmek gerekirse her saç teli süt dişi gibi davranır yani oluşur büyür dökülür ve aynı döngüyü yapmak üzere yeni saç çıkar. Bu değişim süt dişinde bir defa olurken saçta hayat boyu 10-20 defa tekrarlanır.

Bu döngünün bölümleri ve süreleri;

1. Anagen devre: Kıl köklerinin en aktif olduğu devredir. Saçlar bu devrede  2-10 yıl boyunca uzarlar.Anagen devre diğer vücut bölgelerinde daha farklıdır, bacaklarda 1-2 yıl, kollarda 3-4 ay, bıyık bölgesinde 3-5 aydır.Genetik olarak yatkın kişilerde saç dökülmesinin yoğun yaşandığı 23-27 yaşlarında anagen devre 3-4 aya kadar kısalır ve bu dönemde saçlar uzamıyormuş gibi değerlendirilir.Aslında saçlar uzuyordur ama anagen süresi kısaldığı için saç 3-4 ay kadar uzayıp katagen devreye geçip dökülür. Anagen devrenin kısa olması saç kalitesini de düşürür bu sebeple bu dönemde saçlar daha cansızdır ve yatma eğilimindedir şekil vermek zorlaşır.
2. Katagen devre: Geçiş devresidir.Kıl kökü bu dönemde zayıflar ve kısalır.Katagen devresi birkaç haftada tamamlanır.

3. Telogen devre:Bu dönemde kıl düşmüş ve yatağı boş görünür.Saçlı deride bu devre 3-6 ay kadar sürer, sonunda anagen devrenin kıl yapımı başlar.
Her kıl bu dönemleri diğer kıllardan bağımsız olarak yaşadığından bu dökülme kellik olarak algılanmaz.Bu dökülme tarzına mozaik şeklinde dökülmede denir. Saçlı derideki kıl köklerinin yaşam sürelerine bağlı olarak % 85-90′ı anagen, % 5-10′u telogen, % 5-10 u katagen fazdadır. Saçların günlük büyüme hızı, kadınlarda 0.34 mm, erkeklerde 0.37 mm dir ve yaş ilerledikçe büyüme hızı yavaşlar.

Saçlar hiç kesilmeden dikkatli bir bakım ve uygun ürünlerle devamlı uzatılmaya çalışılırsa 200 cm’ye kadar uzayabilirler.

Saçların sayısı  80.000-140.000 arasında değişir sarışınlarda sayıca daha çoktur ancak tel kalınlığı daha incedir.Saçların değişim devresindeki değişimden kaynaklanan dökülme  günde 70-80 kadardır ve tedavi gerektirmez.Günlük dökülen saç sayısı 100 den fazlaysa anagen döneminin kısaldığı ve artık kalıcı kelliğin başladığı düşünülüp gerekli araştırma yapılıp tedavi başlanmalıdır.

(RESİM KIL KÖKÜNÜN BİR YAŞAM DÖNGÜSÜ)

Saç kılı bu döngüyü hayat boyu 10 – 20 defa tekrarlar.Sonlara doğru olan döngülerde saç kalitesi giderek azalır ve kıl kökünde fibrozis gelişerek kalıcı olarak biter bu aşamadan sonra uygulanacak ilaç,kozmetik ürünler ve diğer uygulamalar etkisiz kalır.